Je leest:

AstroLab-missie van space shuttle Discovery

AstroLab-missie van space shuttle Discovery

Auteur: | 5 juli 2006

Ruimteveer Discovery is op 4 juli gelanceerd vanaf de lanceerbasis Kennedy Space Center in Florida. De twaalfdaagse missie van het ruimteveer is deels bedoeld om het ruimtestation ISS van een nieuw bemanningslid en voorraden te voorzien, maar ook om de veiligheid van de shuttle te testen.

Nadat de lancering van Discovery twee keer was uitgesteld door slecht weer, vertrok het ruimteveer op 4 juli, de Amerikaanse Onafhankelijkheidsdag. Het is de eerste keer dat een shuttle op die dag vertrok. NASA’s grondpersoneel was, zoals te verwachten, extatisch over de gelukte lancering. Na een reis van anderhalve dag bereikte Discovery op donderdag 6 juli het internationale ruimtestation ISS.

De bemanning van deze tweede vlucht na de in 2003 verongelukte Columbia zal tijdens twee à drie ruimtewandelingen reparaties uitvoeren aan het internationale ruimtestation en oefenen met het repareren van hun ruimteschip in een omloopbaan. Aan boord zijn de Duitse astronaut Thomas Reiter, die als eerste Europese astronaut een half jaar lang aan boord van het ISS blijft.

Discovery gefotografeerd vanuit het ISS. bron: NASA TV.

Schuimbrokken

Tijdens de lancering keken camera’s op de grond en aan de buitenkant van de shuttle naar loskomende brokstukken isolatieschuim van de brandstoftank. Inslag van zo’n brokstuk leidde in 2003 tot het verlies van de shuttle Columbia en haar bemanning. NASA probeert een herhaling van de ramp te voorkomen door te zorgen dat zo min mogelijk schuim loskomt.

Het schuimprobleem lijkt nog niet opgelost; NASA maakte kort na Discovery’s lancering bekend dat drie minuten na de start zes schuimbrokken lostrilden en van de brandstoftank vielen. Het zou gaan om veel kleinere brokstukken dan het fragment dat de Columbia beschadigde. Wayne Hale, directeur van het shuttleprogramma: ‘Ik ben dik tevreden. De brandstoftank heeft het uitstekend gedaan.’

De zes brokstukken lieten pas los toen de shuttle hoog boven de aarde was, waar de lucht te ijl is om de fragmenten met kracht op Discovery’s hitteschild te laten inslaan. ‘Het waren hele kleine dingetjes, laat in de lancering…ik ben dus tevreden. Het is een hele verbetering ten opzichte van een paar jaar terug’, aldus Hale.

Loslatende brokstukken isolatieschuim tijdens de lancering van space shuttle Discovery op 4 juli 2006. bron: NASA. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Inspectie hitteschild laat geen schade zien

Eenmaal in de ruimte heeft Discovery’s bemanning de robotarm van de space shuttle gebruikt om de onderkant van het ruimteschip te inspecteren. Ze vonden geen beschadigingen aan de kwetsbare hittewerende tegels door tijdens de lancering ingeslagen brokstukken isolatieschuim. Wel zagen ze net als bij de vorige Discovery-missie een stukje schokdemper tussen de tegels uitsteken. Het steekt niet uit op een plaats waar het de stroomlijn van de shuttle kan verstoren, denkt NASA.

Na aankomst bij het ruimtestation ISS op donderdag maakte Discovery een langzame draai om haar as, zodat ook de ISS-bewoners de shuttle van alle kanten kunnen inspecteren. Voorlopige analyse van hun hoge-resolutie foto’s bracht geen beschadigingen aan het licht.

Lancering van de Discovery om 20:38 Nederlandse tijd vanaf de lanceerbasis Kennedy Space Center in Florida. bron: NASA.

Oefenvlucht

De Discovery-vlucht is een test-case voor NASA. Niet alleen worden tijdens de missie nieuwe reparatietechnieken geoefend, ook tijdens de lancering is het spannend. De organisatie heeft de afgelopen jaren hard gewerkt aan het probleem van loslatend isolatieschuim van de externe brandstoftank. Zulk schuim kan tijdens de klim naar de ruimte met enorme snelheid op de kwetsbare hittewerende tegels van de shuttle slaan. Dat leidde in 2003 tot het einde van de Columbia.

Ook tijdens Discovery’s vorige lancering, in 2005, brak er isolatieschuim af; de nieuwe camera’s aan de buitenkant lieten zien dat er gelukkig geen schade aan de shuttle zelf was. Wel was er door de ruwe lancering voegmateriaal tussen de hittewerende tegels uit getrild. In een nog nooit eerder vertoond staaltje improvisatie wist astronaut Steve Robbinson het materiaal tussen de voegen uit te trekken. Knap werk, maar uiteraard was het niet de bedoeling dat de shuttle zo makkelijk beschadigd zou raken.

NASA paste na de Columbia-ramp de procedures voor het aanbrengen van het isolatiemateriaal aan. Zo wordt er op plaatsen waar het materiaal lastig hecht, zoals aansluitpunten van brandstofslangen en verbindingen tussen shuttle en brandstoftank, minder schuim aangebracht. Toch bleek maandag 3 juli dat er een scheur in de beschermlaag zat. Een ijskoude toevoerbuis voor vloeibare zuurstof had door zijn krimp het schuim beschadigd. NASA’s veiligheidsexperts denken dat het schuim niet verder zal scheuren tijdens de lancering en dat er geen kans is op een herhaling van de Columbia-ramp.

Lancering van ruimteveer Discovery naar het ISS. bron: AP Photo.

Onderdak

NASA-directeur Mike Griffin liet eerder deze week weten dat er veel van deze lancering afhing. Als de shuttle weer beschadigd zou worden, kunnen de astronauten een tijdje bivakkeren in het ISS. Comfortabel is anders; het station is eigenlijk niet berekend op zoveel bewoners en NASA zou dan ook moeten aanpoten om Discovery’s zusterschip Atlantis als reddingsschip te lanceren. Een Discovery gestrand in een omloopbaan zou volgens NASA-directeur het einde van het shuttleprogramma betekenen. Het ruimteveer is in principe op afstand te besturen, maar NASA zou die ongeteste optie waarschijnlijk alleen gebruiken om het ruimteveer veilig te laten neerstorten in de oceaan.

Aan boord van het ISS volgt de Amerikaanse astronaut Jeff Williams de lancering van Discovery. bron: NASA TV.

Inspectie

Als Discovery de aardatmosfeer heeft verlaten komt het écht spannende moment: alle videobanden van de lancering terugspelen en zoeken naar zaken die er niet horen te zijn, zoals inslaande schuimbrokken op de kwetsbare vleugelranden. Ondertussen klimt de shuttle langzaam naar een baan op 400 kilometer hoogte voor een koppeling met het ISS. Die vindt op donderdag plaats.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 05 juli 2006
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.