Je leest:

Armen: lui of meelijwekkend?

Armen: lui of meelijwekkend?

Auteur: | 1 oktober 2007

Hoe komt het dat mensen leven van een bijstandsuitkering of op straat zwerven? Uit onderzoek van Dorota Lepianka blijkt dat Europeanen ‘de armen’ niet zomaar verantwoordelijk houden voor hun toestand. Europeanen denken genuanceerder over armoede. Vorige week promoveerde Lepianka op haar proefschrift Are the poor to be blamed or pitied?

De publieke opinie over armoede is van belang voor politici en beleidsmakers bij wie de hervorming van de verzorgingsstaat op de agenda staat. Sociologe Lepianka vult de leemte die er is als het gaat om informatie over de opvattingen van Europeanen over armoede. Tot nu toe is er vooral onderzoek gedaan naar de opinies van Amerikanen.

Wat is armoede volgens Europeanen? ‘Tot de meest in het oog springende kenmerken van armoede behoren volgens de West-Europese respondenten van de Eurobarometer: dakloos zijn, sociaal uitgesloten zijn en leven in een achtergestelde wijk, gevolgd door langdurige werkeloosheid en drugsverslaving’, aldus Lepianka.

De moderne wereld is schuld

Europeanen houden “de armen” over het algemeen niet zomaar verantwoordelijk voor hun toestand en hebben ook niet alleen maar medelijden. Hun opvattingen zijn complexer dan dat, blijkt uit Lepianka’s analyses van bestaande datasets.

Europeanen schrijven armoede toe aan een combinatie van individuele, structureel-maatschappelijke en fatalistische oorzaken. Volgens de individuele verklaring zijn armen persoonlijk verantwoordelijk voor hun positie, terwijl de structurele verklaring de oorzaak buiten de minderbedeelde zoekt (“falen van het systeem”). De fatalistische verklaring is onder te verdelen in een combinatie van familiale en omgevingsfactoren en “het lot” (pech bijvoorbeeld), of een combinatie van het lot met structurele oorzaken zoals discriminatie.

Veel Europeanen blijken bovendien een voorkeur te hebben voor een allesomvattende verklaring als “de moderne wereld”, die individuele, structurele en fatalistische elementen combineert. Hier is sprake van ‘split-consciousness’: tegenstrijdige opvattingen in het bewustzijn van mensen. Vooral mensen die niet zo goed weten wat armoede is en die niet veel armen kennen worden er toe verleid te kiezen voor abstracte verklaringen als ‘de moderne wereld’.

Verschil oost-west

Denkbeelden over de oorzaken van armoede blijken afhankelijk van het land waar mensen wonen en het individuele waardenpatroon van mensen. Het gaat meer om objectieve verschillen tussen landen in sociaaleconomische structuur dan de cultuur of de verzorgingsstaat traditie van landen. De meeste West-Europeanen zien sociaal onrecht als de belangrijkste oorzaak van armoede, terwijl in Oost-Europa luiheid populairder is als verklaring. In Oost-Europa zijn armoededenkbeelden meer afhankelijk van eigen ervaring met en bewustzijn van armoede.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 oktober 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.