Je leest:

Archeologie met röntgenstraling

Archeologie met röntgenstraling

Auteur: | 4 augustus 2005

Natuurkundigen en archeologen hebben een techniek ontwikkeld om oude inscripties zichtbaar te maken met röntgenstraling. Metalen in de gebruikte inkt lichten door die straling op en maken de tekst zichtbaar. Het onderzoek verschijnt in het Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik.

Alleen al in het Middellandse Zee-gebied zijn zo’n half miljoen stenen met Griekse of Romeinse inscripties te vinden. Meestal onleesbaar doordat wind en regen er 2000 jaar lang op hebben ingewerkt. Hoe maak je die vergane inscripties weer zichtbaar? Onder leiding van promovendus Judson Powers toog een internationaal team van natuurkundigen en archeologen aan het werk. Hun oplossing: gewoon beschieten met de afvalstraling van een deeltjesversneller. Daardoor lichten achtergebleven sporen van ijzer en lood in het materiaal op. De metalen zijn afgezet door de originele ijzeren beitels, of zijn overblijfselen van de verf waarmee de inscripties werden gekleurd.

Drie opnames van de inscriptie CIL VI 12139. Boven een normale foto, midden de fluorescentie van ijzer (moeilijk leesbaar doordat verwering de ijzersporen heeft verwijderd) en onder de na 2000 jaar nog perfect leesbare sporen van lood. bron: Cornell University

Co-auteur Robert Thorne, natuurkundige aan Cornell University (V.S.) is onder de indruk van het resultaat: “Hier zitten we te lezen, wat 100 generaties door ijzeren beitels werd ingehakt”. De gebruikte röntgenstralen komen uit de Cornell High Energy Synchrotron Source (CHESS). Daarin trekken elektronen en positronen (de antideeltjes van elektronen) cirkels onder invloed van een sterk magnetisch veld.

De kracht die nodig is om de deeltjes bij 99,9999995% van de lichtsnelheid in hun baan te houden, lekt deels weg naar de omgeving als röntgenstraling. Er komt zóveel straling vrij, dat CHESS een heldere röntgenbron is. Rond CHESS en vergelijkbare deeltjesversnellers zijn hele instituten ontstaan die de röntgenstraling gebruiken in hun eigen wetenschappelijk onderzoek.

Synchrotron straling ontstaat als elektrisch geladen deeltjes rondcirkelen onder invloed van een magneetveld. Elke keer dat ze de bocht omgaan verliezen ze een beetje energie, die als straling vrijkomt. bron: Gemini Observatory

Kevin Clinton, classicus aan Cornell University en ook co-auteur van het artikel: “De ingebeitelde scripties zijn belangrijk voor linguïsten en filologen. De inhoud van de teksten is van belang voor historici, archaeologen, kunsthistorici en iedereen die de instellingen en het leven in de Oudheid onderzoekt.”

Van de röntgen-inscriptie-lezer, die nu nog in Cornell University staat, is zelfs een draagbare versie te maken, al werkt die langzamer en moeilijker dan een meting in het grote CHESS-complex.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 04 augustus 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.