Je leest:

Anticonceptiepil voor man stap dichterbij

Anticonceptiepil voor man stap dichterbij

Auteur: | 17 augustus 2012

Waarom er geen anticonceptiepil voor mannen bestaat? Omdat het erg lastig is deze te maken. Nu lijkt er toch schot in de zaak te komen. Amerikaanse wetenschappers maakten namelijk een stofje dat de hoeveelheid en de kwaliteit van muizensperma drastisch vermindert. Wanneer de muizen het middel niet langer toegediend krijgen kunnen zij bovendien weer gezonde nakomelingen krijgen.

Het gaat om het molecuul JQ1 dat oorspronkelijk werd ontwikkeld door het Dana-Farber Cancer Institute om het kankergen BRD4 te blokkeren. Al snel ontdekte James Bradner, wetenschapper bij dat Amerikaanse kankerinstituut, dat JQ1 mogelijk ook effect heeft op het eiwit BRDT dat een belangrijke rol speelt bij de aanmaak van spermacellen. BRDT zorgt ervoor dat het DNA en de eiwitten in de kern van een onvolwassen spermacel zodanig herverdeeld worden dat de eiwitten die de genen moeten aansturen toegang krijgen tot het genetische materiaal. JQ1 blokkeert dat proces door te binden op de plaats waar BRDT zijn werk moet doen.

Minder beweeglijk sperma

Bradner kaartte zijn bevindingen aan bij Martin Matzuk van het Baylor College of Medicine en die was gelijk enthousiast over het molecuul. Matzuk berekende hoeveel JQ1 er nodig zou zijn om muizen onvruchtbaar te maken en sloeg daarna aan het experimenteren. Hij diende tweemaal daags een dosis JQ1 toe aan gezonde muizen en zag dat de dieren minder sperma aanmaakten dan hun soortgenoten die het stofje niet kregen toegediend. Bovendien waren de spermacellen van de behandelde muizen minder beweeglijk. JQ1 had geen effect op de productie van het geslachtshormoon testosteron of het paringsgedrag van de mannelijke muizen. De dieren hadden nog even vaak seks als hun onbehandelde soortgenoten. Alleen zorgde de paring bij muizen op anticonceptie niet voor een bevruchting.

Muizen op anticonceptie produceren minder sperma én minder beweeglijk sperma. De kans op een succesvolle bevruchting wordt daardoor zeer klein.

Na achttien maanden stopte Matzuk met het toedienen van JQ1 aan muizen en bekeek hij opnieuw wat er gebeurde. De spermaproductie van de behandelde muizen kwam weer op gang. En de mannetjes die eerst anderhalf jaar lang anticonceptie hadden geslikt konden nog gewoon nakomelingen krijgen. Matzuk onderzocht ook of die nakomelingen afwijkingen hadden die niet voorkomen bij jonkies van vaders die nooit anticonceptie hadden gebruikt. Maar hij kon geen noemenswaardige verschillen ontdekken. De nakomelingen die geboren worden nadat de vader eerst een tijdje anticonceptie heeft geslikt, zijn gewoon gezond.

Bloed-testis barrière

JQ1 lijkt dus het ideale molecuul voor een anticonceptiepil voor mannen. Even in een pilletje stoppen en klaar, zou je denken. Maar zo simpel is het helaas niet. Het eiwit BRDT is onderdeel van een grote familie van eiwitten die allemaal erg op elkaar lijken. De kans is dus groot dat JQ1 ook effect heeft op andere eiwitten uit die familie en daardoor ongewenste bijwerkingen geeft.

Wie weet is het binnen een paar jaar zo ver: een anticonceptiepil voor mannen.

Wat dit onderzoek dan zo belangrijk maakt is dat er blijkbaar stofjes zijn die de bloed-testis-barrière kunnen passeren. Die barrière tussen de bloedvaten en de sperma producerende buisjes in de testis moet voorkomen dat voortplantingscellen in de bloedsomloop terecht komen. Maar daardoor is het ook heel lastig medicijnen in de testis te krijgen die de productie van sperma kunnen remmen. Met JQ1 is dat nu wel gelukt en Matzuk werkt in de komende jaren verder aan een soortgelijk stofje dat zich specifieker richt tegen het BRDT-eiwit. Het lijkt nu slechts een kwestie van tijd voordat de anticonceptiepil voor mannen een feit is.

Bronnen:

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 17 augustus 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.