Je leest:

Amfibieën sterven uit

Amfibieën sterven uit

Auteur: | 14 oktober 2004

Bijna een derde van alle levende amfibieën op aarde is met uitsterven bedreigt. Dit is de conclusie uit een wereldwijd onderzoek waarbij 500 biologen maar liefst 5743 soorten kikkers, padden, salamanders en andere amfibieën in kaart brachten.

Amfibieën blijken veel kwetsbaarder dan bijvoorbeeld vogels en zoogdieren. Terwijl van de amfibieën 32,5 procent op de rode lijst van beschermde diersoorten staat, is dat bij vogels “slechts” 12 procent en bij zoogdieren 23 procent. De onderzoekers beschouwen amfibieën als “de kanarie in de kolenmijn”. Het zijn bio-indicatoren die aangeven dat het slecht met het milieu gaat. De meeste amfibieën zijn afhankelijk van zoet water en vanwege hun poreuze dunne huid zijn ze veel kwetsbaarder dan andere soorten – inclusief de mens – voor vervuiling en andere veranderingen in het milieu.

Twee door ontbossing bedreigde kikkersoorten uit de bergbossen van Tanzania. Links is de boomkikker Leptopelis parkeri te zien. Rechts is Nectophrynoides viviparus te zien. Eén van de weinige levendbarende kikkersoorten. copyright David Moyer klik op de afbeelding voor een grotere versie

Sinds 1980 worden de soortenaantallen nauwkeurig bijgehouden en constateerden wetenschappers voor het eerst de kritieke situatie waarin amfibieën zich bevinden. Veel soorten konden toen al nauwelijks worden teruggevonden, zelfs niet in natuurreservaten en nationale parken. Toen werd met name de mens – ontbossing, gebruik van landbouwgif – verantwoordelijk gehouden voor de afname. Maar ook de schimmelziekte chytridiomycosis, en mogelijk ook het broeikaseffect zijn redenen dat de kikkers, padden en salamanders het slechter doen dan voorheen. Toch is het lang niet in alle gevallen duidelijk waarom het nu zo slecht gaat met de amfibieën.

In Noord-Amerika en Europa zien wetenschappers het steeds maar kleiner wordende leefgebied (habitat) als grootste boosdoener. Terwijl in Oost-Azië de jacht op amfibieën – voor voedsel en traditionele medicijnen – een belangrijk punt is. Maar in tropisch Midden- en Zuid-Amerika zijn er geen duidelijk aanwijsbare oorzaken. En dat is erg frustrerend voor de natuurbeheerders. Want ze weten niet welke maatregelen ze moeten treffen om de achteruitgang een halt toe te roepen. Het enige middel dat gedaan kan worden om deze soorten te beschermen is het kweken van de soorten in gevangenschap. Maar veel van deze soorten zijn heel kwetsbaar en laten zich niet makkelijk kweken zodra ze uit hun natuurlijke omgeving zijn geplukt.

De krokodil salamander Tylototriton shanjing krijgt de beschermingstatus kwetsbaar. De salamander komt nog op veel plekken voor in China. Maar voor hoe lang? Want veel Chinezen gebruiken hem als traditioneel medicijn en ook de handel vormt een serieuze bedreiging. Foto Henk Wallays, copyright Science klik op de afbeelding voor een grotere versie

Leider van het onderzoek Simon Stuart wil iedere 3 jaar een grondig onderzoek zodat hij beter kan begrijpen waarom een grote groep amfibieën kwetsbaar is. Ook pleit hij voor meer beschermde leefgebieden, het minder vervuilen van rivieren en meertjes en betere voorlichting over de schadelijke invloed die de mens op zijn leefomgeving heeft. Stuart: “als er niets gebeurd zullen de komende decennia nog veel meer amfibieën uitsterven”.

In 2003 werd deze bijzondere kikkersoort voor het eerst ontdekt. Hij behoorde zelfs helemaal tot een nieuwe kikkergroep de Nasikabatrachidae. De kikker die leeft in India was een ware openbaring in de wetenschappelijke wereld. Nasikabatrachus sahyadrensis is de enige kikkersoort in deze familie en helaas ook bedreigd. De kikker brengt bijna zijn gehele leven diep onder de grond door. Echt een vreemd beest. foto S.D. Biju, copyright Science klik op de afbeelding voor een grotere versie

Dit grootste amfibie-project ooit genaamd Global Amphibian Assesment project is uitgevoerd door wetenschappers van de International Union for Conservation of Nature en Natural Resources (IUCN) en collega’s van Conservation International and NatureServe en kostte 1,5 miljoen dollar.

De harlekijn kikker Atelopus varius die leeft in Costa Rica en Panama is ernstig bedreigd. Voor heen waren er wel 100 populaties bekend in Costa Rica. De afname begon in 1988 in het nevelbos van Monteverde. In 1996 dacht men dat hij uitgestorven was totdat er in 2003 weer een paar herontdekt waren in Costa Rica. Een mogelijke oorzaak voor de afname is de schimmel <chytridiomycosis. foto Robert Puschendorf, copyright Science klik op de afbeelding voor een grotere versie

Meer weten:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 14 oktober 2004

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.