Je leest:

‘Als Rihanna een Dali-snor onder haar neus getatoeëerd wil hebben, dan zet ik die’

‘Als Rihanna een Dali-snor onder haar neus getatoeëerd wil hebben, dan zet ik die’

Auteur: | 5 april 2013

“Het ligt aan je gereformeerde opvoeding!” Tatoepionier Henk Schiffmacher (Harderwijk, 1952) neemt geen blad voor de mond, zoveel is duidelijk. Als ik hem vraag hoe het komt dat ik met mijn inktloze huid denk dat ik de norm ben, en hij met zijn van top tot teen getatoeëerde lichaam de uitzondering, geeft hij vol overtuiging de schuld aan de conservatieve, protestantse volksaard van de Nederlanders anno nu.

“Het ligt aan die types als Luther, Calvijn en Zwingli. Die hebben het verpest. Binnen de meer barokke, Katholieke stroming heb je die problemen met uitbundige versiering van je lichaam veel minder.” Schiffmacher heeft het gelijk van de geschiedenis aan zijn zijde. Veel van de oude gemummificeerde stukken lichaam die ooit zijn gevonden zijn getatoeëerd; van de 2.500 jaar oude chief van de Scythen, die in Rusland is gevonden, tot Ötzi, de sneeuwman uit Oostenrijk. "Volgens mij kun je dat verklaren uit de primaire behoefte van intelligente mensen om zich te onderscheiden van dieren”, zegt Schiffmacher.

Tatoekunstenaar Henk Schiffmacher.

“In de menselijke geschiedenis is het versieren van je lijf eerder de norm dan de uitzondering. Alleen sinds die gereformeerden het voor het zeggen hebben, hebben we seks in het donker en is zelfs make-up des duivels.” Maar het kan altijd nog erger, benadrukt Schiffmacher. “Er zijn tijden geweest dat tatoeages zelfs verboden waren, maar dat was altijd onder dictators als Hitler, Stalin, Marcos of Soeharto. En daar haalden ze dan altijd een of andere van God gegeven boodschap bij.”

Tattoo museum

Zijn eigen eerste tatoeage – tattoo, in het universele internationale jargon – liet Schiffmacher zetten toen hij halverwege de twintig was. Nu, op zijn zestigste lijkt alleen zijn gezicht nog onbewerkt. Een tattoo is een uiting van een bepaalde periode in je leven. Zoals de geschiedenis ook zijn sporen achterlaat in de vorm van rimpels en littekens, zo kun je die geschiedenis ook zelf laten zien met tatoeages. Een tatoeage is een non-verbale manier van communiceren met je omgeving. Ik vind het vaak zelfs een ontroerende manier om te laten zien wie je bent en hoe je denkt."

In de loop der jaren heeft Schiffmacher zich ontwikkeld tot dé ambassadeur voor de tattoo, in Nederland en daarbuiten. Ook wereldsterren als Robbie Williams, Kurt Cobain, Lady Gaga en de Red Hot Chili Peppers lagen bij hem onder de naald. ‘Ik durf gerust te stellen dat het voor een groot deel aan mij te danken is dat de tattoo weer een beetje meer geaccepteerd is geworden.’

Sinds de jaren zeventig verzamelt hij ook alles wat met versiering van het menselijk lichaam te maken heeft: van piercings en andere objecten, tot echte stukken huid met tatoeages er op. “Mijn oudste stuk is de gemummificeerde arm van een Peruaanse Nazca-vrouw, van 2.500 jaar oud.” Sinds november 2011 is die collectie van Schiffmacher te zien in het Amsterdam Tattoo Museum, tegenover Artis, “het grootste tattoo museum ter wereld. Door alle drukte die dat met zich mee brengt kom ik eigenlijk nauwelijks meer aan het eigenlijke tatoeëren toe.”

Schiffmacher voor het Amsterdam Tattoo Museum.

Spijt

Dat iemand ooit spijt van een tattoo kan hebben, dat wil erbij Schiffmacher niet in. “Wat is dat nou voor onzin?! Je bedoelt dat je de initialen van een vriendin weg wilt halen als het uit is? Dat is toch geen optie? Een tattoo lasts longer than a romance, vriend! Het leven laat zijn sporen na op een lichaam. Je billen of je tieten gaan hangen, je tandvlees kruipt omhoog, en ja, de sporen van een romance kun zien in een tattoo. Dat is allemaal dezelfde categorie onomkeerbare sporen van het leven. Ik hoor dat ook van studenten die bij de anatomielessen een preparaat op tafel krijgen waar een hartje of een anker of zo op blijkt te staan. Dan is het ineens niet meer een doods preparaat, maar wordt het weer wat het echt is: een onderdeel van iemand die liefde en verdriet heeft gekend.”

Schiffmacher vindt overigens wel dat je een beetje moet nadenken over een tattoo. “Achteraf laseren is hoe dan ook geen optie. Door die laserbehandeling gaan inktdeeltjes door je lijf zwerven. Geen idee wat daar op den duur mee gebeurt. En je moet een beetje vooruit denken. Als je weet dat je billen ooit gaan hangen, dan moet je daar rekening mee houden bij het ontwerp. Met opzichtige politieke uitingen moet je volgens mij ook voorzichtig zijn. En het is ook niet heel handig om met een duidelijke Feyenoord-tattoo in de Arena rond te gaan lopen, of met ‘AFCA’ in de Kuip. Maar verder? Er is nu wat gedoe over die zangeres Rihanna die een tattoo in haar gezicht zou willen. Nou ik kan je wel zeggen, als ze bij mij aanklopt omdat ze een Dali-snor op haarbovenlip getatoeëerd wil hebben, dan zet ik die met plezier voor haar.”

Dit artikel is een publicatie van Stichting Biowetenschappen en Maatschappij.
© Stichting Biowetenschappen en Maatschappij, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 05 april 2013

Thema: Het menselijk lichaam

Édouard Manet
Het menselijk lichaam
Het lichaam kun je door veel verschillende brillen bekijken; met een culturele blik, of vanuit medisch perspectief, maar ook in de kunst neemt het lichaam een bijzondere positie in. Om over de economie van 'het oudste beroep van de wereld' nog maar te zwijgen. Uiteindelijk probeert het BWM cahier 'Het menselijk lichaam' een antwoord te vinden op die ene centrale vraag: 'heb je of ben je een lichaam?'
Bekijk het thema
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.