Je leest:

Als je haar maar goed zit

Als je haar maar goed zit

Met chemie is van alles aan je haar te veranderen

Auteur: | 1 januari 2007

Zit je haar keurig in model, of juist helemaal niet, is het lang of juist heel kort, heb je het geverfd in gedurfde kleuren? Sommige mensen zijn niet echt gelukkig met het haar dat ze van nature hebben. Gelukkig kun je – behalve met de schaar – ook chemisch van alles aan je haar veranderen. Voor hanekammen, een keurig permanentje of een vurige gloed.

Hanenkam
Wikimedia Commons

De gemakkelijkste manier om je kapsel een andere vorm te geven is met vet: het haar plakt aan elkaar tot elke gewenste vorm. Je kunt er geweldige bouwwerken mee maken.

Verder weet iedereen dat in natte toestand gevormd haar, onder de douche of in de regen, de vorm enige tijd kan vasthouden. Dat is het werk van waterstofbruggen, vrij zwakke chemische bindingen, die in nat haar gemakkelijk verbroken worden. Bij drogen van het haar worden ze dan weer hersteld, eventueel op een andere plaats. Dat ‘fixeert’ de nieuwe vorm. Maar niet blijvend.

De kleur van chemie

Dit artikel is afkomstig uit het hoofdstuk ‘Met huid en haar’ uit de VU-uitgave ‘De kleur van chemie’, een bundeling van informatieve brochures voor havo/vwo scholieren.

Permanent

Een heel ander soort binding is de zwavelbrug. Dat is een veel sterkere, gewone atoombinding. In haar verbinden zwavelbruggen de zwavelatomen van naast elkaar gelegen eiwitketens. Ze worden al bij de aanmaak van het haar gevormd, in het haarzakje. De zwavelbruggen bepalen de blijvende vorm van je haar: of het kroest, krult, golft of sluik is.

Met een scheikundige reactie is de zwavelbrug te verbreken, en dat opent allerlei mogelijkheden voor een blijvende, permanente verandering van het haar. De stof die daar bij uitstek geschikt voor blijkt, is thioglycolzuur.

2012 01 09 115841
VU

Thioglycolzuur is hydroxyethaanzuur waarvan het zuurstofatoom door een zwavel is vervangen. Twee moleculen thioglycolzuur kunnen samen een zwavelbrug vormen. De twee waterstofatomen die daarbij overblijven worden benut om de zwavelbrug in het haar te verbreken.

De oplossing van thioglycolzuur moet nogal basisch zijn om de schubbenlaag om het haar heen te openen. Anders kan de stof niet goed in de haar binnendringen.

Huidvriendelijk is deze werkwijze niet te noemen: als je sterke bindingen wilt verbreken kun je nu eenmaal geen zachtzinnige methoden gebruiken. Dus wie een gevoelige (hoofd)huid heeft, kan maar beter gewoon tevreden zijn met z’n haar.

Permanent
VU

Nadat genoeg zwavelbruggen in het haar zijn verbroken, moet het haar in de vorm gebracht worden die je wenst, en wordt de vorm vastgelegd door nieuwe zwavelbindingen te vormen. Dat gebeurt met een oxidator zoals waterstofperoxide. Dat is dezelfde stof die gebruikt wordt om haar te bleken.

Dus als de concentratie iets te hoog is heb je niet alleen een nieuw kapsel, maar ben je ook direct geblondeerd.

Ontharing

Over agressieve stoffen gesproken: het kan nog erger. Ontharingscreme is een mengsel van een sterke base (zoals in gootsteenontstopper, een gootsteen is vaak verstopt met haren), en thioglycolzuur. De basische stof (vaak calciumhydroxide of lithiumhydroxide) sloopt de eiwitketens in de keratine en een hoge concentratie thioglycolzuur maakt een eind aan de zwavelbruggen. Het heeft hetzelfde effect op de huid, dus je moet de behandeling stoppen als het haar net wél, maar je huid nog niet opgelost is.

Heftig gekleurd

Je kunt gelukkig ook vriendelijker dingen doen met je haar: je kunt het een vrolijke kleur geven. Hoe krijg je kleur in je haar, en ook niet onbelangrijk, hoe krijg je het er weer uit ?

Voor een tijdelijk effect zijn kleurverstevigers te koop. De kleur is niet bijzonder fel en het is er met goed wassen weer uit te krijgen. Het gaat vaak om kleurstoffen met positief-geladen ionen, die ionbindingen kunnen vormen met negatieve ionen in de haarschubben.

Wil je er echt heftig gekleurd uitzien, dan moet je het anders aanpakken. Je neemt dan een zogenaamde semipermanente kleuring. Groen, paars, knalrood, in alle gewenste kleuren leverbaar. Ze overleven gemiddeld zo’n tien wasbeurten. Deze kleuringen bestaan uit een basische oplossing (om de haarschubben te openen) met kleine kleurstofmoleculen, die diep in de haren kunnen binnendringen. Het eeuwenoude henna behoort eigenlijk ook bij deze groep, maar daarbij is de binding met haar zo sterk dat het nauwelijks uitwasbaar is.

Helemaal onuitwasbaar zijn de permanente verven. Hierbij wordt het haar min of meer als reageerbuis gebruikt voor een heel slimme reactie. Je hebt daarvoor twee stoffen nodig met vrij kleine moleculen, en waterstofperoxide. Die laatste stof koppelt de kleine moleculen binnen in het haar aan elkaar. Daarbij onstaat dan een kleurstof met moleculen die te groot zijn om nog weer uit het haar naar buiten te kunnen.

2012 01 09 115938
VU

Spijt en wassen helpt nu niet meer: je zult geduldig moeten wachten tot de kleur eruit groeit. Eén centimeter per maand, reken maar uit hoelang dat gaat duren.

Kleurchemieuitsnede
Vrije Universiteit Amsterdam

Het boek ‘De kleur van chemie’ werd in 2007 uitgegeven door de Faculteit der Exacte Wetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam (Afdeling Scheikunde en Farmaceutische Wetenschappen). Het is een geactualiseerde bundeling van informatieve brochures voor havo/vwo scholieren. Ze belichten de rol van de scheikunde op tal van gebieden.

Alle Kennislinkartikelen uit het hoofdstuk ‘Met huid en haar’:

Dit artikel is een publicatie van VU Amsterdam, Faculteit der Exacte Wetenschappen.
© VU Amsterdam, Faculteit der Exacte Wetenschappen, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 januari 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.