Je leest:

Abelprijs 2010 uitgereikt aan ‘priemarchitect’

Abelprijs 2010 uitgereikt aan ‘priemarchitect’

Auteur: | 27 mei 2010

De Amerikaanse wiskundige John Torrence Tate ontving dinsdag 25 mei de Abelprijs uit handen van koning Harald V van Noorwegen.

Deze week is het feest in Oslo. Voor wiskundigen draait het niet om het Eurovisie Songfestival dat daar deze week plaatsvindt, maar om de uitreiking van de Abelprijs, de hoogste onderscheiding in de wiskunde. Dit jaar is de prijs, zes miljoen Noorse kronen (ongeveer 730.000 euro), gewonnen door de Amerikaan John Tate. Kristian Seip, voorzitter van het Abelprijscomité, roemt Tate vanwege de blijvende impact die zijn werk heeft op de getaltheorie. Tate, inmiddels 85 jaar, was lange tijd werkzaam aan Harvard University en de Universiteit van Texas in Austin.

Begrippen als Tate-dualiteitsstelling, Tate’s algoritme, Tate-moduul, Tate-kromme, Tate-cykel, Serre-Tate-coördinaten, Hodge-Tate-decompositie, Lubin-Tate-groep en Néron-Tate-hoogte – om er slechts een paar te noemen – geven aan hoe invloedrijk Tate’s werk is. Aan de waslijst van begrippen waaraan Tate’s naam is verbonden, zou je de Tate-index kunnen toevoegen, zegt wiskundige Marcus du Sautoy: de Tate-index is de tijd die verstrijkt tijdens een voordracht over getaltheorie, totdat de naam Tate valt. Over het algemeen is de Tate-index een erg klein getal, en dat zegt natuurlijk veel over Tate’s invloed.

John Tate neemt de Abelprijs in ontvangst. Foto: Scanpix / Berit Roald

Tate hoopt dat de erkenning zal leiden tot meer subsidies voor fundamenteel onderzoek. ‘Het is niet altijd meteen duidelijk waar het werk van wiskundigen goed voor is. Maar op de lange termijn zijn veel wiskundige resultaten buitengewoon relevant,’ aldus Tate. Neem bijvoorbeeld Tate’s eigen onderzoeksterrein: de priemgetallen. Vóór de komst van de computer had theoretisch onderzoek op dit gebied nauwelijks toepassingen. Dat is nu wel anders: aan de complete veiligheid van elektronisch verkeer liggen theorieën uit de getaltheorie ten grondslag.

Wiskundemeisjes

De winnaar van de Abelprijs werd geselecteerd door een internationaal comité van vijf vooraanstaande wiskundigen. Dit jaar was een van hen Hendrik Lenstra, hoogleraar getaltheorie aan de Universiteit Leiden. Hij haalde de onvolprezen Wiskundemeisjes naar Oslo. De dag na de uitreiking verzorgden zij tweemaal een show waarin wiskunde – in het bijzonder de wiskunde die gerelateerd is aan Tates werk – centraal stond. ‘s Middags presenteerden zij voor scholieren in het Techniekmuseum van Oslo. ’s Avonds gaven de Wiskundemeisjes acte de présence op de Abelparty in het gebouw van de Noorse Akademie der Wetenschappen. Ionica en Jeanine: ’Er waren een boel Noorse hoogleraren uit alle vakgebieden. Tate zelf en de Amerikaanse ambassadeur zaten op de eerste rij, heel spannend! Het ging gelukkig heel goed. Tates vrouw was blij dat ze eindelijk een van de praatjes helemaal kon begrijpen en Tate maakte ons zowaar een complimentje!’

John Tate poseert met de Wiskundemeisjes (Jeanine links, Ionica rechts). Foto: Karen Aardal

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 mei 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.