Je leest:

Abelprijs 2008 voor Amerikaan en Belg/Fransman

Abelprijs 2008 voor Amerikaan en Belg/Fransman

Auteur: | 27 maart 2008

John G. Thompson en Jacques Tits krijgen dit jaar de Abelprijs. De Abelprijs is samen met de Fields Medal de hoogste onderscheiding in de wiskunde, vergelijkbaar met de Nobelprijs.

De Noorse Abelprijs, die samen met de Fields Medal doorgaat voor de ‘Nobelprijs voor Wiskunde’, gaat dit jaar naar de Amerikaan John G. Thompson en zijn Belgisch/Franse collega Jacques Tits. Dit heeft de Noorse Academie voor Wetenschappen donderdag 27 maart in Oslo bekendgemaakt. Beide wetenschappers krijgen de prestigieuze en met 750.000 euro begiftigde prijs voor hun grote bijdragen in de algebra, in het bijzonder de groepentheorie.

De naar de Noorse wiskundige Niels Henrik Abel vernoemde prijs bestaat sinds 2003 en wordt op 20 mei door de Noorse koning Harald V in Oslo uitgereikt. Thompson is 75 jaar, maar hij is nog steeds werkzaam aan de universiteit van Florida. De in België geboren Tits, twee jaar ouder dan Thompson, is professor emeritus aan het Collège de France.

Naar Thompson en Tits zijn stellingen, groepen en andere wiskundige objecten genoemd:

John Griggs Thompson en Jacques Tits. Foto’s: Renate Schmid/Oberwolfach Photo Collection/Jean-François Dars/CNRS Images (bron: www.abelprisen.no)

Groepentheorie

Groepentheorie is de tak van algebra waarin de wiskundige beschrijving van symmetrie wordt bestudeerd. Het speelt een belangrijke rol bij het bewijs dat er geen algemene formule bestaat voor de oplossingen van een vergelijking van graad 5 of hoger. Een jaar geleden haalde een grote berekening aan de zogeheten ‘Liegroep’ E8 het nieuws. Ook de wiskunde achter de Rubikkubus, de draaipuzzel met negen kleurrijke vakjes op elke zijde, maakt gebruik van groepentheorie. Ten slotte heeft de groepentheorie diverse toepassingen in de natuur- en scheikunde: de structuur van kristallen en de symmetrie binnen moleculen kunnen met behulp van groepentheorie worden beschreven. In onderstaande artikelen kun je meer over deze toepassingen lezen.

De Abelprijs: een kunstwerk en 755.000 euro

Abelprijs, Fields Medal en Nobelprijs

Een Nobelprijs voor de wiskunde bestaat niet. De enige manier voor een wiskundige om een Nobelprijs te winnen, is om iets slims te doen in een ander vakgebied. John Nash (bekend door de film A beautiful mind) kreeg bijvoorbeeld de Nobelprijs voor de economie voor zijn werk in de speltheorie. Uit frustratie dat er geen Nobelprijs voor de wiskunde was, besloot de wiskundige John Charles Fields in de jaren 1920 om een nieuwe medaille in het leven te roepen. Deze ‘Fields Medal’ wordt elke vier jaar aan ten hoogste vier wiskundigen uitgereikt. De Abelprijs wordt sinds 2003 jaarlijks uitgereikt.

Welke prijs prestigieuzer is – de Abelprijs of de Fields Medal – is moeilijk te zeggen. De twee prijzen hebben wel een heel verschillend karakter: een Fields Medal-winnaar mag niet ouder dan 40 jaar zijn, terwijl de Abelprijs meer een beloning is voor wat je tijdens je hele, bijna afgeronde carrière hebt gepresteerd. Tot nu toe zijn alle Abelprijswinnaars behoorlijk bejaard (evenals de meeste Nobelprijswinnaars overigens).

Een ander verschil tussen de twee wiskundeprijzen is het prijzengeld: de Abelprijs is ruim 750.000 euro, terwijl een Fields Medal-winnaar zich tevreden moet stellen met slechts 10.000 euro. En dat terwijl iemand onder de 41 jaar toch beter zo’n hoog geldbedrag zou kunnen gebruiken dan iemand van boven de 70.

Eerdere Abelprijswinnaars:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 maart 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.