Je leest:

Aardbeving bij Pakistan veroorzaakt eiland voor de kust

Aardbeving bij Pakistan veroorzaakt eiland voor de kust

Auteur: | 28 september 2013

Op dinsdag 24 september 2013 doet een aardbeving met magnitude 7.7 de grond schudden in Pakistan. Vrijwel meteen verrijst een nieuw, 18 meter hoog eiland op een afstand van 600 meter van de kust. Hoe kan dat?

In de middag van 24 september beeft de aarde in zuid-centraal Pakistan. De beving is sterk (M7,7), en doet in Karachi (270 km verderop) mensen de straat op rennen. Al snel is duidelijk dat in het dunbevolkte gebied veel lemen huizen zijn ingestort. Het precieze aantal slachtoffers is lastig te achterhalen, omdat het gebied erg afgelegen is.

Het epicentrum van de aardbeving van 24 september 2013, in Pakistan.
courtesy of United States Geological Survey

De beving vindt plaats door een zijwaartse beweging langs een breuk op slechts 15 kilometer diep (hypocentrum). Daardoor is de energie van de beving aan het oppervlak (epicentrum) nog erg groot. Ook het heen-en-weer bewegen (door de zijwaartse beweging) zorgt sneller voor schade dan bewegingen op-en-neer.

Het ‘drieplatenpunt’. Het contact tussen Eurazië en de Indisch-Australische plaat is duidelijk te zien; de rivier de Indus volgt de slingerende bergrug.
Google Earth

De breuk is onderdeel van een vervormingszone, die de Himalaya met het Zagrosgebergte verbindt. Op die twee plekken botsen twee platen frontaal op elkaar en vormen zich zo gebergten. De verbinding kronkelt duidelijk zichtbaar door Pakistan, waar de Indisch-Australische plaat (ten oosten en zuidoosten) langs-tegen de Euraziatische plaat (noorden) schuift. Daar komt nog bij dat ten zuiden van west-Pakistan (en Iran) de Arabische plaat onder de Euraziatische plaat schuift. Een soort ‘drieplaten-punt’ dus.

Het eiland

Na de beving komen meldingen binnen van het ontstaan van een nieuw eilandje dat ongeveer 10 meter boven water uitsteekt, en een oppervlakte heeft van zo’n 40 bij 100 meter, 600 meter voor de kust van Pakistan. Vanaf de zeebodem gerekend is het eiland zelfs 18 meter hoog.

Satellietbeeld van het nieuwe eiland.

Het is niet zo dat de aardbeving dit eiland heeft gevormd door het verschuiven van de breukblokken: dan zou de verticale beweging op een afstand van meer dan 400 kilometer van het epicentrum van de beving minimaal 18 meter geweest moeten zijn, en dat kan alleen bij een nog veel zwaardere beving. Bovendien werd de Pakistaanse aardbeving veroorzaakt door een zijwaartse beweging, hetgeen juist betekent dat er relatief weinig verticaal verzet optreedt. Tussen de beving en het eiland bestaat dus geen rechtstreeks verband.

Voorbeeld van moddervulkanen (Gobustan, Azerbeidzjan).
Nick Taylor, via Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Moddervulkaan

De aardbeving was echter wel krachtig genoeg om in deze regio de bodem flink door elkaar te schudden, en in dit gebied komen al vaker mud volcanoes voor. Deze zogenaamde ‘moddervulkanen’ bestaan uit sedimenten vermengd met water- of gas, met hardere lagen bovenop. Als de zachtere lagen geschud worden, scheiden het sediment en het materiaal uit de porieën (water of gas) van elkaar. Door de beweging kan de harde laag die het geheel op zijn plaats houdt breken, of door het vrijkomende water en gas kapot gedrukt worden, waarna langs een spleet het waterverzadigde sediment zich een weg omhoog baant.

Een bekend voorbeeld van zo’n moddervulkaan is de Sidoarjo mud flow op Java, die in mei 2006 door een boring of een aardbeving ontstond en nog steeds actief is.

Het eiland voor de kust van Pakistan bestaat dus uit modder en mee naar boven gekomen stukken gesteenten. De zee waarin het eiland is ontstaan, is ter plekke minder dan 10 meter diep. Op foto’s van het eiland is nu al te zien dat golven het eiland beginnen af te kalven. De moesson-periode zal er ook voor zorgen dat het eiland steeds verder erodeert. Het eiland zal dus geen lang leven beschoren zijn.

Dit artikel is een publicatie van Vrije Universiteit Amsterdam (VU).
© Vrije Universiteit Amsterdam (VU), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 28 september 2013

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.