Je leest:

Aardappels’ aartsvijand bespioneerd

Aardappels’ aartsvijand bespioneerd

Auteur: | 9 september 2009

De aardappel gaat al eeuwen gebukt onder een parasiet: de nepschimmel Phytophthora. In een poging de aardappel te sterken en de ziekmaker te ontmantelen, maken onderzoekers vandaag het genoom van Phytophthora bekend.

De aardappelziekte tovert heerlijke aardappeloogsten om tot dode bladeren en rotte knollen.
Nature

Éénmaal leidde de aardappelziekte, veroorzaakt door Phytophthora infestans, tot hongersnood. Van 1845 tot 1849 verwoestte de ziekmaker de jaarlijkse aardappeloogsten in Ierland. Veel Ieren zagen het na de zoveelste mislukking niet meer zitten – wie wel, na vier jaar honger? – en emigreerden naar Amerika; de belangrijkste reden voor het grote aantal Ierse Amerikanen in Canada en de Verenigde Staten.

Sindsdien is de aardappelziekte niet meer zo ernstig geweest, maar nog steeds gaan boeren er ieder jaar vanuit dat Phytophthora voor oogstverlies zorgt. De ziekmaker, die volgens biologen eigenlijk meer op een plant dan een schimmel lijkt, zorgt voor rottende knollende en dode bladeren. Nederlandse boeren spuiten daarom veel bestrijdingsmiddelen. Niet zo goed voor het milieu en de portemonnee. Zeker niet wanneer soms blijkt dat een giftige pesticide niets uithaalt.

Dat kan beter, denken onderzoekers van onder meer Wageningen Universiteit (WUR). Onder het mom van ‘Ken uw vijand’ publiceren de onderzoekers vandaag het genoom van Phytophthora infestans in het vooraanstaande blad Nature. Dat deden ze samen met tientallen onderzoekers van andere universiteiten. Het goede nieuws: de biologen weten nu waar in Phytophthora de genen zitten die de aardappel daadwerkelijk ziek maken.

De biologen vonden in het genoom ook een verklaring voor het vervelende feit dat resistentie in de aardappel tegen Phytophthora maar kort standhoudt en de ziekmaker zich altijd maar weer aanpast: de genen die zorgen voor stofjes waardoor aardappelen rotten blijken enorm snel te veranderen. Zo blijft Phytophthora boeren keer op keer verrassen.

Francine Govers is onderzoeksleider van het Nederlandse team. Verder deden tientallen universiteiten uit de Verenigde Staten, Duitsland, Groot-Britannië, Ierland, Israël en Colombia mee.
Wageningen Universiteit

Die verrassingen zijn volgens Wageningse onderzoeksleider Francine Govers binnenkort misschien te voorkomen. “Je zou in de toekomst bijvoorbeeld aardappelvelden in de gaten kunnen houden om te zien welke Phytophthora-stammen actief zijn. Dan weet je namelijk ook welke aanvalsstrategie de ziekmaker in dat oogstjaar gebruikt, en kun je de bestrijding daarop aanpassen.”

En dat geldt ook voor nieuwe typen bestrijding. Zoals gentechnologie. Wageningse biologen werken al jaren aan een genetisch veranderde aardappel die resistent is tegen Phytophthora. Volgens Govers kunnen de onderzoekers tijdens het ontwerpen van de aardappel rekening houden met de vandaag gepubliceerde Phytophthora-genen. “Met misschien een bijzonder harmonieus resultaat”, aldus Govers. Een boer bestelt dan elk jaar een op maat gemaakte gentechaardappel die precies bij zijn akker past en tegen de aanwezige ziekmaker opbokst. Dan heb je helemaal geen giftige bestrijdingsmiddelen meer nodig.

Zie ook

Meer biotechnologie op Ditisbiotechnologie.nl

Dit artikel is een publicatie van Ditisbiotechnologie.nl.
© Ditisbiotechnologie.nl, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 september 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.