Thema’s overzicht

In de thema’s behandelt NEMO Kennislink onderwerpen die wetenschappelijk en maatschappelijk in ontwikkeling zijn of interessant zijn om vanuit verschillende invalshoeken en vakgebieden te benaderen. Graag betrekt NEMO Kennislink bij de thema’s relevante kennisinstellingen als partner.

Thema: Naar een duurzame toekomst

Hoe we onze wereld leefbaar houden
De meeste mensen gunnen volgende generaties een wereld zonder te veel zorgen over energie, voedsel of mobiliteit. Als we dat echt willen, dan moeten we anders omgaan met onze grondstoffen en omgeving. Waarom doen we dat dan niet? Dit thema beschrijft waarom duurzame transities zo langzaam gaan en wat we kunnen doen om ze te versnellen.


Thema: Hallucinerende hersenen

Wat ons brein allemaal verzint
In het dagelijks leven lijkt het alsof we de wereld volledig met onze zintuigen waarnemen, maar het brein speelt een grote rol bij wat we zien, ruiken, proeven, voelen en horen. Daardoor nemen we ook wel eens iets waar wat er niet is. Een zogenaamde hallucinatie. Deze komen niet alleen voor bij mensen met hersenaandoeningen, maar iedereen kan er één krijgen.


Bwmslide0
Shutterstock

Thema: Ons microbioom

Wat betekenen bacteriën voor onze gezondheid?
De tijd dat we bacteriën alleen zagen als gevaarlijk en ziekteverwekkend is definitief voorbij; we hebben ze hard nodig! Wat betekenen bacteriën voor onze gezondheid?


Bwm levendebodem slide0
Ned M. Seidler / National Geographic Creative

Thema: Leve(n)de bodem!

De basis onder ons bestaan
De bodem is de grond onder ons bestaan, letterlijk en figuurlijk. Desondanks springen we er vrij roekeloos mee om. Hoe houden we onze bodem gezond?


Thema: Big Data

Spelden zoeken in een digitale hooiberg
Er is steeds meer informatie digitaal beschikbaar. Aan data op zich heb je echter niet zoveel; het ligt er aan wat je ermee doet. Informatici bedenken steeds meer slimme methoden om de data nuttig beschikbaar te krijgen.


Slide0 %28istock%29
iStock

Thema: Antibioticaresistentie

Wat als antibiotica niet meer werken?
De ontdekking van antibiotica betekende een doorbraak in de geneeskunde. Maar door overmatig en onjuist gebruik zijn bacteriën ongevoelig geworden voor deze middelen.


Faces of Science

Hoe is het om wetenschapper te zijn?
Jonge wetenschappers bloggen over hun leven, onderzoek en passies.


Slide0
Shutterstock

Thema: Stamcellen

Wetenschap, werkelijkheid en fictie
De vele mogelijke – en soms omstreden – toepassingen die stamcellen de medische wetenschap kunnen gaan bieden.


Duurzamederdewereldcover
Biowetenschappen en maatschappij

Thema: Duurzame Derde Wereld

Grenzen aan de groei?
De landen die we vroeger de ‘Derde Wereld’ noemden kennen een sterke bevolkingsgroei. Hoe kan dat goed gaan zonder de natuurlijke hulpbronnen uit te putten?


Thema: Wat is wetenschap?

Over goede vragen stellen en wat een antwoord waard is
NEMO Kennislink gaat over wetenschap en we willen daarbij graag duidelijk maken hoe wetenschap werkt en wat wetenschappelijke kennis waard is. ‘Goede wetenschap’ werkt via de wetenschappelijke methode. Elk wetenschappelijke vakgebied kent daarin zijn eigen aanpak, de ‘gereedschapskist’ van wetenschappers en individuele wetenschappers en hun houding ten opzichte van de manier waarop ze onderzoek doen en de conclusies die ze daar uit (kunnen) trekken.


Virgo mers mondkap en kameel2mk
Marion Koopmans

Thema: Virussen te lijf

Hoe je lichaam omgaat met virussen en artsen daarbij helpen
Ebola in West-Afrika, mazelenparty’s in Amsterdam-Zuid, MERS in de woestijn en Zika in Zuid-Amerika. Waar wetenschappers vijftig jaar geleden dachten dat ze met goede vaccins alle virusproblemen binnen een paar decennia de wereld uit konden bannen, weten we inmiddels wel beter: virussen vragen veel slachtoffers en zullen dat nog wel even blijven doen. Wel begrijpen we steeds meer van virussen en de wisselwerking met hun gastheren, reageren we sneller op nieuwe infecties en ontwikkelen we nieuwe methoden om virussen te bestrijden.


Thema: Er vroeg bij zijn

Slimme kijkers detecteren ziekten sneller
Bij sommige aandoeningen merk je pas dat je iets onder de leden hebt als het eigenlijk al te laat is: de schade is dan groot, of zelfs niet meer te overzien. Daarom proberen wetenschappers ziektes in een steeds vroeger stadium te ontdekken. Slimme detectietechnieken maken het nu mogelijk om voor mensen bij wie nog niets aan de hand lijkt, toch al een ziekenhuisbed te reserveren.


Neuro mees20151120 2221
Michael Mees

Thema: Ziek brein

Als het mis gaat tussen de neuronen
Hersenziekten scoren in de overlijdensstatistieken ver onder kanker en hart- en vaatziekten. Daardoor wordt de impact van hersenaandoeningen nogal eens onderschat, terwijl vrijwel iedereen er ooit, zelf of in zijn omgeving, mee te maken krijgt. Bovendien blijkt het enorm moeilijk om goed werkende medicijnen tegen hersenziekten te ontwikkelen. Dit thema gaat vooral in op de zoektocht naar medicijnen.


Thema: Herstellen met Stamcellen

Je eigen unieke medicijnen of reserveonderdelen
Wat kapot gaat, moet gerepareerd worden. Zo ook in ons lichaam. Waar het lichaam het zelf niet kan, probeert regeneratieve geneeskunde te helpen. In de toekomst je eigen cellen op kweek om persoonlijke medicijnen, reserve-organen en -weefsels te kweken.


Faces of Science

Hoe is het om wetenschapper te zijn?
Jonge wetenschappers bloggen over hun leven, onderzoek en passies.


L cystein 8506
Bin im Garten, via CC BY-SA 3.0

Thema: Leven bouwen met moleculen

De natuur als inspiratiebron
Zonder het vermogen van moleculen om zichzelf te organiseren zou jij niet bestaan. In de natuur zie je het overal: verschillende moleculen klitten samen tot onderdelen van cellen, die onderdelen organiseren zich op hun beurt weer tot complete cellen. Cellen vormen weefsels, weefsels vormen organen, en organen vormen organismen. Hoe ver komen chemici met het imiteren van die werkwijze?


162910790
Thinkstock

Thema: Over taal gesproken

Bouwstenen van onze communicatie
Taal zit in onze genen en ons brein, vormt onze gedachten en cultuur. Hoe doet taal dat? Dat gaat de grootste groep samenwerkende taalwetenschappers ter wereld, Language in Interaction, de komende tien jaar onderzoeken. Volg hier de voortgang van het taalonderzoek en doe spannende en grappige weetjes op over hoe we taal produceren, verwerken en beleven.


Poollicht
United States Air Force, Senior Airman Joshua Strang via Publiek domein

Thema: 2015 Jaar van het Licht

Licht in de wetenschap
2015 is het Internationale Jaar van het Licht. Kennislink zet op een rij wat voor onderzoek we hebben gedaan aan licht én welke belangrijke rol licht nog steeds speelt in het onderzoek.


Zelfmilleniumvierkant
"UN millennium goals ":http://www.un.org/millenniumgoals/

Thema: Voorbij de millenniumdoelen

Wat is er bereikt en hoe nu verder?
In 2000 spraken de lidstaten van de Verenigde Naties af om binnen 15 jaar belangrijke vooruitgang te boeken op gebied van armoede, onderwijs, gezondheid en milieu. Een reeks artikelen in september 2015 over de effectiviteit van deze millenniumdoelen.


Img 4961
Sanne Deurloo, CC BY NC 2.0

Thema: Gezonde bodem

De staat van de ondergrond in het jaar van de bodem
Dit thema gaat over de vraag hoe het staat met de bodems op deze wereld en hoe ze gezond blijven voor voedselvoorziening.


Thema: Zo goed als nieuw

Hoe regeneratieve geneeskunde weefsels repareert
Als er in ons lichaam iets kapot gaat, zitten we met de gebakken peren. Sommige onderdelen zijn te vervangen, maar zo goed als het origineel wordt het nooit meer. Het is de drijfveer van de regeneratieve geneeskunde: de kracht van het lichaam gebruiken om schade te herstellen tot het weer zo goed als nieuw is.

Zo Goed als Nieuw is ook als iBook en app beschikbaar met extra interactief materiaal.


Bwm klimaatverandering nbspecial
iStock

Thema: Klimaatverandering

Wat zijn de gevolgen van klimaatverandering?
Het klimaat verandert, zoveel is duidelijk. Maar wat doet die verandering met ons en met onze leefomgeving? Wat is er al veranderd en wat staat ons nog te wachten?


Slide00
Stichting BWM

Thema: Geldzorgen in de zorg

Wat is veiligheid en gezondheid ons waard?
Waar komen de stijgende zorgkosten vandaan? Waarom zijn geneesmiddelen zo duur? En wat gebeurt er als een grens wordt gesteld aan de hoeveelheid zorg die iemand mag krijgen?


Foodtopia cv 350px
Shutterstock

Thema: Foodtopia

De toekomst van onze voeding
In de afgelopen eeuwen hebben diverse innovaties ons voedsel veiliger, langer houdbaar en beter beschikbaar gemaakt. Maar hoe gaan we in de toekomst negen miljard monden voeden?


Cover art destrijdtegenkanker
NEMO Kennislink

Thema: De strijd tegen kanker

Toponderzoek in Nederland
Dit thema toont een portret van tien Nederlandse wetenschappers die baanbrekend onderzoek doen naar een medicijn tegen kanker. Wie zijn ze, wat is hun idee voor een geneesmiddel en hoe ver zijn ze al?

Kennislink bundelde de verhalen ook in een interactief digitaal boek, voor iPad of Mac.


Thema: Synthetische biologie

Praat mee over leven programmeren
Synthetische biologie is een nieuwe technologie die oplossingen zou kunnen bieden voor problemen als klimaatverandering en energie- en watertekorten. Het roept echter ook vragen op als ‘wat zijn de gevolgen op lange termijn?’ en ‘mogen we in leven ingrijpen?’. Wat vind jij van de toepassingen van synthetische biologie? Laat je mening horen en discussieer nu mee!


Oceaan2
iStock

Thema: Oceanen

Het Wilde Westen onder water
Oceanen zijn goeddeels Terra incognita en onderwerp van dit BWM-cahier. Gooi een net uit in de diepste diepzee en goede kans dat je nog onontdekte organismen omhoog haalt. De oceanen zijn vooral ook groot. Die omvang en onbekendheid lijken ook roekeloos te maken. Wat je niet kent, bescherm je niet en wordt onderworpen aan diepzee-mijnbouw en ongebreidelde visserij.


Nierdonatie thumb1
Stichting BWM

Thema: Je nier of mijn leven!

Donatie en transplantatie
In Nederland worden jaarlijks ruim duizend nieren getransplanteerd. Iets minder dan de helft daarvan is afkomstig van overleden donoren, de rest van levende. Dit BWM-cahier gaat in op de nieuwste ontwikkelingen en de maatschappelijke aspecten en voor- en nadelen van het transplanteren van een nier van een levende donor.


Algenslideshow
Stichting BWM

Thema: Algen

Belofte voor energie- en milieuvraagstukken
Algen vervullen niet alleen een essentiële rol in het water, ze staan ook in toenemende belangstelling van de technologie. Brandstof, voedsel, cosmetica; algen lijken een bron van vele mooie producten en toepassingen, maar dit BWM-cahier laat zien: de belofte is nog geen praktijk…


Nordic walking
Bram van de Biezen / B en U

Thema: Bewegen doet leven

Bijna iedereen zou meer moeten bewegen
Bewegen is zo gewoon dat je er bijna nooit bij nadenkt. Toch zou dat wel moeten, want we bewegen veel minder dan goed voor ons is. Dit BWM-cahier laat zien dat voldoende beweging hand in hand gaat met goede gezondheid, en vooral waaróm dat zo is.


Thema: Biodiversiteit

Alles wat leeft
Het BWM-cahier Biodiversiteit gaat in op de vraag wat biodiversiteit is, hoe belangrijk deze is voor het voortbestaan van de mens en of het daarvoor nodig is alle soorten te beschermen, dan wel dat we het ook met minder kunnen.


Conflict cv 135x135px
Biowetenschappen en Maatschappij

Thema: Conflict

Hoe gaan we met elkaar om
Iedereen belandt wel eens in een conflict. Niet iedereen reageert daar hetzelfde op. De een gaat meteen op de vuist terwijl de ander liever wegrent. Komt dit door opvoeding of is het aangeboren? Dit BWM-cahier gaat over hoe we ons gedragen in conflicten en waarom het soms uit de hand loopt.


Overwinnen dood
iStock Photo

Thema: Dood

Sterven is niet zo vanzelfsprekend
Er is maar één zekerheid in het leven: aan het eind gaan we dood. Maar waarom eigenlijk? En hoe? Als we eenmaal dood zijn, is het verhaal bovendien nog lang niet afgelopen. Nabestaanden vinden manieren om met hun verdriet om te gaan, en met de angst voor hun eigen dood. Of gaan we op zoek naar onsterfelijkheid en eeuwig leven?


Thema: Genen en gezondheid

Wat er valt te lezen in je DNA?
Het lezen van onze genen kan steeds goedkoper en in een razend tempo. Daardoor worden DNA-tests steeds vaker toegepast, vertelt dit BWM-cahier. Bij de zwangerschap, in het strafrecht, in de sport en voor de lol. Leuk om te weten wat je in de toekomst te wachten staat. Tenzij de uitslag tegenvalt natuurlijk. Want wat heb je er aan om te weten dat je een grote kans hebt een onbehandelbare ziekte te krijgen?


Sportieve ouderen
Stichting Biowetenschappen en Maatschappij, via CC 1

Thema: Gezond ouder worden

Vergrijzing is niet alleen maar een probleem
Over veroudering wordt vaak gesproken alsof het alleen maar een probleem is. Voor de vergrijzing wordt vaak zelfs de beeldspraak van een tsunami gebruikt. Maar wat zijn de nuchtere feiten over de biologie, de demografie, de sociologie en de economie van onze stijgende levensverwachting? Lees ze in dit BWM-cahier


Geneesmiddel voorkant
Stichting Biowetenschappen en Maatschappij

Thema: Het geneesmiddel

Ontwikkelingen in de farmacie
Nederland geeft jaarlijks zo’n 4 miljard euro uit aan ruim 13.000 verschillende geneesmiddelen. Die geneesmiddelen hebben ons leven enorm verbeterd en verlengd. Maar het aantal nieuw ontwikkelde middelen neemt de laatste jaren af, de prijzen van wel ontwikkelde medicijnen stijgen, en het vertrouwen van het publiek daalt… Zit de farmaceutische industrie in een dip?


C3a9douard manet   le dc3a9jeuner sur lherbe
Édouard Manet

Thema: Het menselijk lichaam

Heb je of ben je een lichaam?
Het lichaam kun je door veel verschillende brillen bekijken; een culturele, een medische of een kunstzinnige. Om over de economie van ‘het oudste beroep van de wereld’ nog maar te zwijgen. Uiteindelijk probeert dit BWM-cahier een antwoord te vinden op die cruciale vraag: ‘heb je of ben je een lichaam?’


Thema: Sport

De wetenschap achter sport
Met de komende winterspelen zullen er ongetwijfeld wereldrecords gaan sneuvelen. Maar welke rol speelt de wetenschap daar eigenlijk bij? In hoeverre is topsport eigenlijk nog een fysieke prestatie en geen technologische? Wordt je als topsporter geboren of ‘gemaakt’? Lees op deze themapagina alles over de wetenschap achter sport.


Sars1
Hollandse Hoogte, Amsterdam, via Stichting Bio-Wetenschappen en Maatschappij

Thema: Infectieziekten

Ziekteverwekkers reizen de wereld over
Grote delen van de wereldbevolking worden nog steeds geteisterd door infectieziekten, zoals besmettelijke diarree, malaria, hepatitis, knokkelkoorts, tuberculose en hiv & aids. Ziekten die bij ons minder voorkomen of goed te behandelen zijn. Maar bacteriën, virussen en andere ziekteverwekkers trekken in rap tempo de wereld over. Zij reizen mee met mensen, dieren en goederen. Daarom dit BWM-cahier.


Thema: (W)eten

Meer weten over eten
December is de maand van grote gezellige Kerstdiners, maar waarom eigenlijk? Wat ligt er nu precies op je bord en hoe kwam het daar? Waarom is eten zo belangrijk in ons leven? Op deze themapagina lees je alles over eten.


Thema: Seks

De wetenschap van een vrijpartij
Elke dag hebben miljoenen mensen seks. Voor hun plezier, voor hun werk, om een kind te maken of omdat het moet. Dat maakt seks een belangrijk onderdeel van ons leven en van onze maatschappij. Op deze themapagina lees je daarom alles over de wetenschap achter seks.


Thema: Ziekte van Lyme

Pas op voor de teek!
De ziekte van Lyme is in Nederland in korte tijd een algemeen bekende ziekte geworden, vertelt dit BWM-cahier. Onder inheemse infectieziekten is lyme uniek omdat zij veroorzaakt wordt door een bacterie die een teek als tussengastheer gebruikt. Onderzoek toont een opmerkelijke stijging van het aantal tekenbeten in Nederland, én het voorkomen van lymeziekte.


Zomerboek
Publiek Domein

Thema: Zomervakantie

De wetenschap van vakantie
De zomervakantie is weer begonnen. Massaal pakken we de koffers en trekken met de auto, het vliegtuig, de trein of per fiets naar veelal zonnige oorden. Kennislink duikt in de wetenschap achter deze jaarlijkse exodus…