Leergang De bètacanon, deel II Tiendelige collegereeks

Voor volwassenen
Deze activiteit is helaas geëindigd,
bekijk de huidige agenda
In deze tiendelige collegereeks leer je over een selectie uit natuurwetenschappelijke hoogtepunten.

Altijd al meer willen leren over klimaat, maar ook over DNA, het periodiek systeem en Pavlov? Dan zit je bij deze collegereeks bij het juiste adres.

Programma

Nul, een, twee en zo verder – prof. dr. Gert Heckman
Na een korte bespiegeling over het belang van het getal 0 gaat het college over oneindig. We leggen, in zo eenvoudig mogelijke woorden, uit dat er verschillende soorten oneindig zijn. Dit gaat terug naar de Duitse wiskundige Georg Cantor aan het eind van de negentiende eeuw. Zijn werk ondervond naast waardering ook veel kritiek, maar is desondanks de basis van de moderne wiskunde geworden.

Klimaat – prof. dr. Bram Bregman
‘Klimaat is het gemiddelde van alle weer,’ zegt de bètacanon. Daarom is de verandering van het klimaat van alle tijden, immers het weer is van alle tijden. Toch zien we veranderingen in het klimaat die niet van alle tijden lijken en te maken hebben met ontwikkelingen in de huidige samenleving. Er is een wetenschappelijk bewezen relatie tussen klimaatverandering en menselijke activiteiten. Tijdens dit college beantwoorden we dan ook de vraag of wij met de huidige ontwikkelingen in de samenleving unieke klimaatverandering (gaan) meemaken. In december 2015 is er een historisch klimaatakkoord getekend waarin het voorzorgsprincipe centraal staat: voorkomen is beter dan genezen. Bregman heeft als Nederlands vertegenwoordiger zeven jaar meegewerkt aan de wetenschappelijke onderbouwing voor dit akkoord, en neemt u mee in zijn ervaringen.

Het Standaard Model – prof. dr. Ronald Kleiss
Het standaardmodel van de deeltjesfysicais een theoriedie verschillende soorten en types van de elementaire deeltjes beschrijft. Het is echter geen alles beschrijvende theorie, omdat deze met name de zwaartekracht buiten beschouwing laat. Met het recent aantonen van het bestaan van het Higgsdeeltje schijnt de ontwikkeling van ons beeld van de fundamentele structuur van het universum op een natuurlijk rustpunt beland te zijn. Of is dat maar schijn?

Fout – dr. Chris Buskes
Alleen door fouten op te sporen kunnen we vooruitgang boeken. Dat is de stelling van Karl Popper, wellicht de bekendste wetenschapsfilosoof van de twintigste eeuw. Volgens Popper kunnen we nooit zeker weten of een theorie waar is, maar wel of ze onwaar is. Eén tegenvoorbeeld volstaat immers om een theorie onderuit te halen. We zijn dan weer iets opgeschoten, aldus Popper, want met vallen en opstaan komen we steeds dichter bij de waarheid.

DNA – prof. dr. Lettie Lubsen
DNA is het molecuul waarin de erfelijke informatie van een organisme wordt opgeslagen: de volgorde waarin de vier bouwstenen (A, C, G, en T) aan elkaar gekoppeld zijn, bepaalt de eigenschappen van de eiwitten, de belangrijkste werkende moleculen in een cel. De informatie voor eiwitten wordt eerst overgeschreven naar RNA, een molecuul dat sterk lijkt op DNA, en dan vertaald naar de eiwitvolgorde. De genetische code voor de eiwitten hebben wij ontcijferd; de regulatoire DNA code die bepaalt waar, wanneer en hoe vaak een eiwit wordt gemaakt, kunnen wij nog niet goed lezen. Het DNA van de mens bevat 3.3 miljard “letters”. Hiervan wordt 1,5% gebruikt om de eiwitten te coderen; de regulatoire informatie ligt verspreid over de rest, maar beslaat waarschijnlijk maar een klein gedeelte daarvan.

Het Periodiek Systeem – dr. René de Gelder
Voor het opstellen van het Periodiek Systeem der Elementen in 1869 had Dmitri Mendelejev geen kwantummechanica nodig. Hij ontwikkelde deze tabel, naar verluidt na een nachtelijke ingeving, op basis van de chemische eigenschappen van de elementen en vond een verrassende periodiciteit. Er zaten weliswaar een aantal gaten in zijn tabel maar deze zijn later opgevuld door de ontdekkingen van de ontbrekende elementen, precies zoals Mendelejev had voorspeld. De verklaring van de opvallende periodiciteit in de reeks van de elementen is één van de grote successen van de kwantumtheorie. Vanuit het systeem van golffuncties en kwantumgetallen ontvouwt zich het periodiek systeem en kunnen allerlei eigenschappen van de elementen terugvertaald worden naar de specifieke elektronenstructuur van de elementen.

Pavlov reactie – prof. dr. Gilles van Luijtelaar
Ons brein heeft de neiging om twee gebeurtenissen die vrijwel tegelijkertijd plaatsvinden, aan elkaar te koppelen. Pavlov reacties op gepaarde stimuli zijn daar uitstekende voorbeelden van. De eerste baanbrekende studies van de Russische fysioloog zijn genoegzaam bekend, de veelheid aan consequenties van Pavlov’s studies veel minder, terwijl zijn wetmatigheden zo breed van toepassing zijn bij alle soorten, inclusief de mens. Inmiddels worden ook de hersenprocessen die ten grondslag liggen aan Pavlov reacties steeds beter begrepen.

Plastics – dr. ir. Peter Korevaar (onder voorbehoud)
Plastics zijn alom aanwezig in onze samenleving. Jaarlijks verbruiken we per hoofd van de bevolking tientallen kilogrammen voor een grote reeks aan toepassingen, van eenvoudig verpakkingsmateriaal tot aan de actieve component in zonnecellen en TV’s. De afgelopen periode in onze geschiedenis wordt dan ook wel eens de “plastic age” genoemd. Tijdens dit college wordt ingegaan op de ontwikkeling van de plastics, de grote variëteit aan eigenschappen die ze kunnen hebben en de recente verbeteringen die zijn doorgevoerd om de structuur van plastics beter te kunnen controleren.

Hygiëne – dr. Annemarie de Knecht-van Eekelen
‘De Hygiëne is de wetenschap die de oorzaken van ziekte opspoort en de middelen aangeeft om deze te bestrijden’, dat is een definitie van hygiëne uit het begin van de twintigste eeuw. Dit college behandelt de hygiëne zoals die werd gebaseerd op kennis van de fysische omgeving gecombineerd met medische kennis over besmettelijke ziekten en fysiologie van de mens. Statistieken werden gebruikt om het succes van het hygiënisch handelen vast te leggen.

Ecosysteem – dr. Martin Drenthen
Ecologie is het onderdeel van de biologie dat de dynamiek van de wisselwerking bestudeert tussen organismen, populaties of levensgemeenschappen en abiotische milieufactoren. De term ecologie verwijst tevens naar de levensbeschouwing die de mens als onderdeel ziet van een breder ecosysteem en streeft naar een nieuwe balans tussen de mens en zijn omgeving. Tijdens dit college bekijken we de historische wortels van de ecologie, en de verwevenheid tussen ecologie als wetenschap en als levensbeschouwing.

Aanmelden

Aanmelden voor deze collegereeks is verplicht via de website

Datum

donderdag 14 maart 2019 van 14:30 tot 16:15
donderdag 21 februari 2019 van 14:30 tot 16:15
donderdag 14 februari 2019 van 14:30 tot 16:15
donderdag 7 februari 2019 van 14:30 tot 16:15
donderdag 31 januari 2019 van 14:30 tot 16:15
donderdag 24 januari 2019 van 14:30 tot 16:15
dinsdag 8 mei 2018 van 14:30 tot 16:15
dinsdag 1 mei 2018 van 14:30 tot 16:15
dinsdag 24 april 2018 van 14:30 tot 16:15
dinsdag 17 april 2018 van 14:30 tot 16:15
dinsdag 10 april 2018 van 14:30 tot 16:15
dinsdag 3 april 2018 van 14:30 tot 16:15
dinsdag 27 maart 2018 van 14:30 tot 16:15
dinsdag 20 maart 2018 van 14:30 tot 16:15
dinsdag 13 maart 2018 van 14:30 tot 16:15
dinsdag 6 maart 2018 van 14:30 tot 16:15
Toon alle data

Prijs

€ 338,00

Locatie

Erasmusplein 1 6525 HT, Nijmegen Nederland

Contact

+31 (0)24 361 30 83

Organisatie