De bètacanon 2018 Tiendelige cursus

Voor volwassenen
Een tiendelige cursus die ingaat op een breed scala thema's uit de natuurwetenschappen zoals enzymen, plantenfysiologie, evolutie, maar ook kwantummechanica.

Deze cursus biedt naar aanleiding van het boek De Bètacanon, samengesteld onder leiding van de commissie Dijkgraaf, een selectie uit de vele thema’s die de natuurwetenschappen bestrijken. De inhoud van de colleges is niet geheel overeenkomstig met de inhoud van de afzonderlijke hoofdstukken uit het boek. De desbetreffende hoofdstukken worden vooraf aan het college uitgereikt.

Programma

Inleiding – prof. dr. Ronald Kleiss
27 september 2018
Natuurwetenschappelijke kennis is een integraal onderdeel van de huidige cultuur. De grote keerpunten in de natuurwetenschappen hebben deze cultuur ingrijpend beïnvloed en het wereldbeeld drastisch veranderd. De technologische vooruitgang is de stille kracht van de geschiedenis. Naast de feitelijke kennis is er ook de natuurwetenschappelijke methode: de manier van kijken naar de wereld, het ontdekken en uitproberen en het stellen van hypotheses.

Enzymen – dr. Ger Bongaerts
4 oktober 2018
Enzymen zijn eiwitten en daarmee de directe vertaling van erfelijke nucleïnezuur-codes. Als zodanig zijn het ook biokatalysatoren, die de noodzakelijke chemie van duizenden reacties in levende systemen mogelijk maken. Terwijl structurele eiwitten bijdragen in de specifieke structuur van organismen, bepalen de enzymen juist de totale activiteit van alle levende organismen.

Algoritmen – dr. Wieb Bosma
11 oktober 2018
Voor de meeste mensen zijn algoritmen onlosmakelijk verbonden met computers, maar het concept is al duizenden jaren oud. Van een eenvoudige optelling tot de fundamenten van de informatica (wat kan een computer niet?) en van het efficiënt op alfabet zetten van de boeken in de kast, tot de veroorzaker van de financiële crisis – vele aspecten van algoritmen zullen in dit college aan bod komen.

Plaattektoniek – prof. dr. Rinus Wortel
25 oktober 2018
Nieuwe gegevens betreffende de verdeling van aardbevingsactiviteit over de aarde en de resultaten van het destijds nieuwe onderzoek van de oceanen maakten het mogelijk dat in de jaren zestig van de vorige eeuw de grote sprong gemaakt kon worden van Wegeners hypothese van continent-verschuiving naar de plaattektoniek. Vele verschijnselen en waarnemingen die tot dan toe ad-hoc verklaard werden, konden in één samenhangend totaalbeeld ondergebracht worden. De cursus gaat in op de essentie van de verschillende observaties en de geïntegreerde interpretatie ervan. Tenslotte worden enkele recente nieuwe ontwikkelingen kort geschetst.

Plantenfysiologie – prof. dr. ir. Harro Bouwmeester
1 november 2018
Planten vormen een enorm belangrijk onderdeel van het leven. Ze fleuren de omgeving op, produceren zuurstof, die de mens dagelijks inademt, vormen een belangrijk deel van voedsel en produceren een reeks van belangrijke stoffen, die gebruikt worden als medicijnen, geur- en smaakstoffen, genotmiddelen, pesticiden, enzovoort. In dit college gaat Bouwmeester in op de ongelooflijk knappe mechanismes die planten hebben ontwikkeld om de aarde te veroveren en om optimaal te kunnen functioneren, ook onder minder gunstige omstandigheden.

Symbolen en formules – dr. Bernd Souvignier
8 november 2018
In de communicatie binnen en over natuurwetenschappen spelen symbolen en formules een belangrijke rol, omdat ze complexe samenhangen op een precieze en compacte manier weerspiegelen. Je zult zien dat het gebruik van een bepaald symbool voor een object of concept vaak ook een diep inhoudelijk inzicht vertegenwoordigt, bijvoorbeeld dat de snelheid van het licht onafhankelijk is van de omgeving en van de beweging van de lichtbron.

Geheugen – dr. Wil Smeets
15 november 2018
Zowel geheugen als cognitie behoren tot de complexe functies van het brein. Bij het geheugen onderscheiden ze verschillende soorten geheugen: declaratief, non-declaratief, werkgeheugen, korte en lange termijn geheugen. Daarbij zijn verschillende delen van de hersenen betrokken. Tijdens het college zullen deze verschillende vormen van geheugen en de daarbij betrokken hersenstructuren aan de orde komen, evenals de gevolgen van het disfunctioneren van de hersenen.

Cognitie – dr. Wil Smeets
22 november 2018
Cognitie is de verzamelnaam voor de functies die mensen in staat stellen tot intelligent gedrag, zoals waarneming, denken, taal en geheugen. Persoonlijkheid en bewustzijn behoren daar ook toe. Aangezien al deze functies te maken hebben met het verwerken van informatie, zullen de thalamus en cortex centraal staan in dit college.

Evolutie – prof. dr. Jan van Groenendael
29 november 2018
De evolutietheorie van Darwin was een keerpunt in het denken over de positie van de mens in het systeem van al wat leeft. In deze theorie kwamen een aantal denklijnen samen tot een nieuw kader. Nu, meer dan 150 jaar, later staat dat kader nog altijd overeind. Sterker nog belangrijke latere toevoegingen hebben de hoofdlijn alleen maar verstevigd. In dit onderdeel van De Bètacanon wordt aandacht besteed aan de erflaters van Darwins’ theorie vanaf de Griekse oudheid en aan de erfopvolgers tot aan de nieuwste ontwikkelingen rondom genetische modificatie van de laatste jaren.

Kwantum – prof. dr. Ronald Kleiss
6 december 2018
Gedurende de laatste eeuw geformuleerde kwantummechanica behelst een radicaal nieuwe visie op allerlei verschijnselen. Waar de klassieke fysica nog een onderscheid maakt tussen object en waarnemer, en ervan uitgaat dat fysische processen geobserveerd kunnen worden zonder ze te verstoren, blijkt dit in de kwantummechanica niet langer op te gaan. Het nieuw verkregen wereldbeeld vereist het loslaten van allerlei intuïtieve aannamen, op een manier die zelfs ver voorbij de door de relativiteitstheorie genoodzaakte wijzigingen in onze begrippen gaat.

Over de docenten

Dr. Ger Bongaerts,chemisch microbioloog, heeft zich inzake interacties tussen darmbacteriën en menselijk lichaam gespecialiseerd in enzymen met betrekking tot zowel bacteriële als humane stofwisseling. Hij is verbonden aan het Laboratorium Kinderinfectiologie van het Radboudumc.

Dr. Wieb Bosma is universitair hoofddocent bij de afdeling Algebra & Topologie aan de Radboud Universiteit (RU).

Prof. dr. ir. Harro Bouwmeester is hoogleraar Plantenfysiologie aan Wageningen Universiteit. In 2005 ontving hij de prestigieuze Vici-beurs van NWO voor zijn onderzoek aan de ondergrondse communicatie van planten met parasitaire planten. In 2015 ontving hij de ERC Advanced grant voor zijn onderzoek naar chemische communicatie van planten met andere organismes in de bodem.

Prof. dr. Jan van Groenendael was tot 2010 hoogleraar Aquatische Ecologie aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde & Informatica aan de RU. In 2007 werd hij benoemd tot ‘Gegevensautoriteit Natuur’ vanwege zijn brede kennis van de problemen rondom de Nederlandse biodiversiteit, zijn bestuurlijke ervaring en zijn uitgebreide netwerk. Na twee termijnen eindigde deze benoeming in 2015.

Prof. dr. Ronald Kleiss is hoogleraar van de afdeling Theoretical High Energy Physics aan de RU. Zijn specialisme is de fysica van elementaire deeltjes en hun interacties.

Dr. Wil Smeets studeerde biologie aan de RU en promoveerde cum laude aan de Faculteit der Geneeskunde. Hij was verbonden aan de afdeling Anatomie en Neurowetenschappen VUmc te Amsterdam.

Dr. Bernd Souvignier is universitair docent wiskunde. Zijn onderzoek ligt op het gebied van de mathematische kristallografie die materialen vanuit hun symmetrie-eigenschappen analyseert.

Prof. dr. Rinus Wortel is emeritus hoogleraar tektonofysica aan de Universiteit Utrecht. Zijn specialisaties zijn fysische aspecten van tektonische processen in het algemeen en van plaattektoniek in het bijzonder.

Aanmelden

Voor deze cursus is aanmelden verplicht via de website.

Datum

donderdag 6 december 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 29 november 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 29 november 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 22 november 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 22 november 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 15 november 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 15 november 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 8 november 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 8 november 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 1 november 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 1 november 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 25 oktober 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 25 oktober 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 18 oktober 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 11 oktober 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 11 oktober 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 4 oktober 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 4 oktober 2018 van 13:30 tot 15:15
donderdag 27 september 2018 van 13:30 tot 15:15
Toon alle data

Prijs

€ 338,00

Locatie

Erasmusplein 1 6525 HT, Nijmegen Nederland

Contact

+31 (0)24 361 30 83

Organisatie